NÂNG CAO NHẬN THỨC BẢO TỒN DI SẢN VĂN HÓA LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN MĨ THUẬT Ở BÌNH DƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 9

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Bình Dương, ngày 25 tháng 10 năm 2025

GIẢI PHÁP

NÂNG CAO NHẬN THỨC BẢO TỒN DI SẢN VĂN HÓA LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN MĨ THUẬT Ở BÌNH DƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 9

Họ và tên : VƯƠNG DUY TÂN

CHỨC VỤ: Giáo viên

ĐƠN VỊ: Trường THCS Thới Hòa

MỤC LỤC

STT

TÊN ĐỀ MỤC

TRANG

1

I. MỞ ĐẦU

2

1. Lý do chọn đề tài:

4

3

2. Mục đích nghiên cứu

5

4

3. Đối tượng nghiên cứu

5

5

4. Phạm vi nghiên cứu:

5

6

5. Phương pháp nghiên cứu

6

7

II. NỘI DUNG

8

1. Cơ sở lý luận

7

9

2. Thực trạng vấn đề

12

10

3. Các giải pháp giải quyết vấn đề

13

11

4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

17

12

III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

13

1. Kết luận

18

14

2. Kiến nghị:

18

15

Tài liệu tham khảo

19

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn giải pháp

Năm 1901, trường Bá nghệ Thủ Dầu Một trước kia, trường Trung cấp Mỹ thuật – Văn hóa Bình Dương ra đời đặt nền móng đầu tiên cho các làng nghề truyền thống có liên quan đến Mĩ thuật ở Bình Dương. Việc tìm hiểu về các làng nghề truyền thống giờ đây không còn gói gọn trong những trang sách lý thuyết khô khan, mà đã trở thành những chuyến hành trình trải nghiệm thực tế đầy sống động. Qua việc trực tiếp quan sát và tiếp xúc, học sinh có cơ hội thấu hiểu giá trị của lao động, trân trọng nét đẹp văn hóa di sản của quê hương.Những trải nghiệm này giúp các em chuyển hóa kiến thức trừu tượng thành vốn hiểu biết thực tiễn, kích thích sự tò mò và lòng tự hào dân tộc một cách tự nhiên nhất. Chúng ta có thể đến trực tiếp các làng nghề, tận mắt chứng kiến các nghệ nhân làm việc, cảm nhận sự tinh xảo của từng sản phẩm. Điều này giúp các em kết nối bài học với cuộc sống xung quanh, làm cho môn mĩ thuật trở nên sống động và gần gũi hơn bao giờ hết.

Trước khi sáp nhập với thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương được coi là một trong những trung tâm văn hóa nghệ thuật thủ công mỹ nghệ quan trọng nhất của khu vực phía Nam. Nhiều làng nghề truyền thống được hình thành và phát triển ở đây, nổi bật với làng nghề truyền thống như sơn mài Tương Bình Hiệp, gốm sứ Lái Thiêu và điêu khắc gỗ Phú Thọ….. Các làng nghề là một kho tàng văn hóa phong phú, lưu giữ những tinh hoa nghệ thuật truyền thống đặc biệt và là nguồn cảm hứng sáng tạo không ngừng cho các nghệ sĩ và người làm nghề.

Với hơn 25 năm kinh nghiệm giảng dạy Mỹ thuật, tôi nhận thấy sự cần thiết của việc kết nối nội dung trong sách giáo khoa với đời sống thực tế cũng như văn hóa địa phương. Chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018, đặc biệt là môn Mỹ thuật, nhằm phát huy khả năng sáng tạo và rèn luyện kỹ năng quan sát bằng cách kí họa và kết hợp các bài vẽ kí họa vào bố cục tranh, việc giảng dạy thường chỉ tập trung vào lý thuyết mà không thực sự kết nối với tư liệu thực tế (các làng nghề địa phương). Điều này có nghĩa là học sinh không thực sự cảm nhận hay sử dụng những gì học được trong cuộc sống hàng ngày.

Việc đưa các làng nghề truyền thống vào các lớp học mĩ thuật giúp học sinh nâng cao khả năng quan sát, phác họa, vẽ tranh. Đồng thời, tăng cường giáo dục văn hóa, khơi dậy lòng tự hào, nâng cao nhận thức về việc bảo vệ di sản văn hóa Bình Dương. Đặc biệt, giải pháp này còn giúp thực hiện mục tiêu của chương trình giáo dục là vận dụng lý thuyết, kỹ thuật phác họa một cách sáng tạo, có chiều sâu và gắn kết chặt chẽ với đời sống xã hội.

Từ những điều trên tôi đã đã thực hiện giải pháp này nhằm mục đích cung cấp một phương pháp học tập thực hành cho học sinh lớp 9, giúp các em dễ dàng khám phá và tìm hiểu sâu hơn về các làng nghề truyền thống gắn liền với Mĩ thuật ở Bình Dương và đó là lí do ra đời giải pháp “ Giáo dục học sinh lớp 9 nâng cao nhận thức bảo tồn di sản văn hóa làng nghề truyền thống ở Bình Dương”

2. Mục đích nghiên cứu

Qua nhiều năm giảng dạy môn mĩ thuật ở khối THCS, qua hai năm dạy học theo chương trình sách mới mĩ thuật 9 tôi nhận thấy cần phát triển hơn nữa giáo dục Nghệ thuật tại địa phương, đặc biệt là trong việc ứng dụng các chủ đề liên quan đến truyền thống và làng nghề. Làm rõ giá trị nghệ thuật cũng như đặc điểm của các nghề truyền thống tại Bình Dương như sơn mài, gốm sứ và khắc gỗ

Đưa ra các giải pháp tích hợp nội dung các làng nghề truyền thống vào bộ môn Nghệ thuật lớp 9 qua bài kí họa và bài sử dụng tư liệu kí họa trong bố cục. Nâng cao chất lượng môn học cho học sinh qua các bài thực hành kí họa nhanh, quan sát kỹ lưỡng và sắp xếp bố cục sáng tạo.

Hiểu biết nhiều hơn về văn hóa địa phương, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể của Bình Dương trong thế hệ trẻ.

3. Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp được nghiên cứu trên đối tượng là các em học sinh lớp 9 trường THCS Thới Hòa. Thông qua các tiết học, các em học sinh thể hiện khả năng quan sát, cảm nhận cái đẹp, thực hiện kĩ thuật kí họa (dáng người, vật dụng), sử dụng tư liệu kí họa đó vào bố cục tranh đề tài làng nghề truyền thống.

4. Phạm vi nghiên cứu

Giải pháp tập trung nghiên cứu nội dung giáo dục Mĩ thuật lớp 9 tại trường Trung Học Cơ Sở Thới Hòa, đặc biệt về hai bài học có thể tích hợp chủ đề làng nghề truyền thống gồm Kí họa và Sử dụng tư liệu kí họa trong bố cục tranh. Nghiên cứu được thực hiện qua việc khảo sát các làng nghề tiêu biểu, đồng thời tham khảo các tài liệu liên quan đến nghệ thuật truyền thống và giáo dục Mĩ thuật.

Đây là một giải pháp có tính khả thi cao nhằm hướng tới đổi mới phương pháp dạy học Mĩ thuật dựa trên sự kết nối chặt chẽ giữa nghệ thuật truyền thống địa phương và giáo dục sáng tạo hiện đại

5. Phương pháp nghiên cứu

Để xây dựng và kiểm chứng tính hiệu quả của giải pháp, tôi đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp:

Phương pháp Khảo sát thực tế:

Thu thập thông tin về năng lực hiện tại của học sinh (khảo sát đầu vào) và đánh giá chất lượng sản phẩm (đầu ra).

Phương pháp Nghiên cứu tài liệu

Phân tích Chương trình Mĩ thuật 9 (GDPT 2018), các tài liệu chuyên ngành về Kí họa, Bố cục, và các tư liệu lịch sử - văn hóa về làng nghề Bình Dương.

Phương pháp Thực nghiệm sư phạm

Tổ chức các tiết học thực tế (kí họa tại làng nghề) và tiết học thực hành (bố cục tại lớp) để kiểm chứng hiệu quả của giải pháp.

Phương pháp Phân tích - Tổng hợp

Phân tích các lỗi sai, ưu điểm trong bài vẽ của học sinh trước và sau khi áp dụng sáng kiến; tổng hợp kết quả để đưa ra kết luận và kiến nghị.

Phương pháp Định lượng

Sử dụng các thang đánh giá bằng tỷ lệ để so sánh kết quả học tập giữa nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm

II. NỘI DUNG

1. Cơ sở lý luận

1.1. Những vấn đề chung.

Môn Nghệ thuật ( Mĩ thuật ) trong chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 định hướng phát triển phẩm chất thẩm mỹ và các năng lực Mĩ thuật như: Quan sát, phân tích, diễn đạt, sáng tạo. Ở lớp 9, phần Mĩ thuật được nâng cao, tập trung vào việc ứng dụng và biểu cảm:

Khả năng kí họa: Học sinh không chỉ vẽ lại đối tượng mà còn phải vẽ được chuyển động và cảm xúc của nhân vật, cảnh vật. Kí họa là bước chuẩn bị tư liệu quan trọng nhất cho sáng tác.