Một số giải pháp phát huy tính tích cực cho trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động ngoài trời, tại lớp Lá 6, Trường Mẫu giáo Tân An, năm học 2025- 2026

Mẫu số 02

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số (do Thường trực Hội đồng ghi):………...........

1. Tên sáng kiến:

Một số giải pháp phát huy tính tích cực cho trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động ngoài trời, tại lớp Lá 6, Trường Mẫu giáo Tân An, năm học 2025- 2026..

2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Lĩnh vực giáo dục áp dụng trong công tác giảng dạy.

3. Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1. Tình trạng giải pháp đã biết .

Trước khi sáng kiến được triển khai, hoạt động ngoài trời cho trẻ 5-6 tuổi tại nhiều lớp còn mang tính hình thức, chưa thực sự phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ. Phần lớn các buổi hoạt động diễn ra theo khuôn mẫu cố định, giáo viên thường đóng vai trò chỉ huy, hướng dẫn từng động tác hoặc yêu cầu trẻ thực hiện theo mệnh lệnh sẵn có. Trẻ ít có cơ hội được tự lựa chọn trò chơi, tự quan sát, đặt câu hỏi hay khám phá thiên nhiên theo cách của riêng mình. Nhiều trường hợp, hoạt động ngoài trời chỉ được xem là giờ “thể dục” hoặc “chơi tự do”, thiếu sự định hướng giáo dục và mục tiêu phát triển năng lực cụ thể. Điều này khiến trẻ ít hứng thú, khả năng hợp tác và sáng tạo chưa được phát huy đầy đủ.

Không gian hoạt động ngoài trời sẽ trở thành môi trường giáo dục đầy sức hút và lôi cuốn nếu người thầy biết cách nắm bắt cũng như tận dụng triệt để những yếu tố sẵn có từ thiên nhiên để tác động tới trẻ qua các trò chơi, hoạt động trải nghiệm hay thí nghiệm khoa học. Qua việc tìm hiểu sự vật trong các tình huống thực tế cùng những câu hỏi gợi mở như tại sao hay làm thế nào, chúng ta sẽ khơi dậy trí tò mò và lòng ham hiểu biết ở trẻ. Từ đó giáo viên khéo léo lồng ghép việc hình thành những hành vi chuẩn mực cùng thói quen tốt nhằm góp phần bồi đắp nhân cách cho học sinh ngay từ thuở nhỏ.

Hoạt động ngoài trời giữ vai trò không thể thay thế đối với sự phát triển của trẻ vì đây là dịp để các em hít thở bầu không khí trong lành và tự do khám phá thế giới tự nhiên cùng những điều mới lạ để làm giàu thêm vốn sống thực tiễn. Chính vì vậy nhà giáo cần nghiên cứu phương thức tổ chức sao cho phát huy tối đa tính chủ động của trẻ khi tham gia tương tác cùng bạn bè. Việc truyền thụ tri thức của người thầy trong không gian này cần diễn ra một cách nhẹ nhàng, tinh tế và tuyệt đối tránh sự gò bó hay áp đặt đối với người học.

Thông qua hoạt động ngoài trời tôi thường xuyên theo dõi để nắm bắt tâm tư và nguyện vọng của trẻ, gợi hỏi những suy nghĩ của trẻ

Ví dụ: Con thích khám phá thiên nhiên xung quanh mình không nè? Vì sao con thích? Hay vì sao con không thích?

Cứ thế những giờ hoạt động ngoài trời tiếp theo tôi ghi thật cụ thể trẻ thích chơi những trò chơi nào, trò chơi nào nhàm chán, trãi nghiệm nào hứng thú hay không hứng thú đối với trẻ.

Đứng trước tình hình thực tế nêu trên bản thân là một giáo viên dạy lớp tôi rất băn khoăn làm sao có thể lôi cuốn trẻ “Phát huy tính tích cực của trẻ trong hoạt động ngoài trời” một cách tự nguyện và hứng thú chính vì thế nên tôi lựa chọn đề tài này.

*Ưu điểm:

Được sự quan tâm chỉ đạo sâu sắc của các cấp nói chung và BGH nhà trường nói riêng đã hỗ trợ về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ phục vụ cho nhu cầu học tập và vui chơi của trẻ.

Phòng học rộng rãi, sạch sẽ thoáng mát tạo môi trường “ xanh hóa lớp học”.

BGH thường xuyên tổ chức các hoạt động thao giảng hoạt động ngoài trời giúp các cháu lĩnh hội kỉ năng khám phá đồ dùng đồ chơi từ buổi sơ khai.

Đa số phụ huynh nhiệt tình có nhận thức về việc học tập của trẻ nên phối hợp khá tốt với nhà trường và giáo viên.

Bản thân tôi là một giáo viên luôn nhiệt tình với trẻ và tâm huyết với nghề và nắm bắt được tâm sinh lý của trẻ, cũng có nhiều cố gắng trong quá trình tìm tòi và sáng tạo những phương pháp mới phù hợp với khả năng và nhận thức của trẻ, tạo cơ hội để trẻ lĩnh hội những kiến thức nhẹ nhàng thông qua hoạt động giáo dục hằng ngày.

*Nhược điểm:

Môi trường hoạt động ngoài trời còn hạn chế về cơ sở vật chất. Khuôn viên chơi chưa phong phú, đồ chơi ngoài trời đơn điệu, thiếu khu vực trải nghiệm như vườn hoa, vườn rau, khu đất cát….Giáo viên dù nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động này nhưng chưa có nhiều phương pháp mới để tổ chức hiệu quả, dẫn đến việc lặp lại các trò chơi cũ như kéo co, nhảy bao bố, chuyền bóng mà chưa có yếu tố sáng tạo hay phát triển kỹ năng mềm cho trẻ.

Về mặt chuyên môn, công tác lập kế hoạch và đánh giá hiệu quả hoạt động ngoài trời còn gặp nhiều khó khăn. Một số giáo viên chỉ dừng ở việc ghi nhận số lượng trẻ tham gia hoặc thời lượng hoạt động, chưa có tiêu chí cụ thể để đánh giá mức độ phát triển về thể chất, nhận thức, cảm xúc – xã hội của trẻ sau mỗi buổi chơi. Hoạt động phối hợp giữa giáo viên, nhà trường và phụ huynh trong việc khuyến khích trẻ vận động ngoài trời cũng chưa thật sự gắn kết.

3.2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

- Mục đích của giải pháp:

Mục tiêu chung của giải pháp:

Giải pháp thúc đẩy tính chủ động cho trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động ngoài trời tại lớp Lá 6 trường Mẫu giáo Tân An năm học 2025-2026 được triển khai nhằm tối ưu hóa sự tích cực của các em khi tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên và khám phá thế giới xung quanh. Quá trình này đồng thời hỗ trợ trẻ hình thành và kiện toàn các quá trình tâm lý, rèn luyện tính mục đích, kỷ luật cùng tinh thần đồng đội để các em trở nên mạnh dạn và tự tin hơn. Đây chính là những bước đi đầu tiên trong lộ trình hình thành nhân cách, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường cũng như của ngành giáo dục mầm non hiện nay.

Mục tiêu cụ thể của giải pháp: Môi trường ngoài trời luôn ẩn chứa sức hấp dẫn kỳ diệu với những điều thú vị về thế giới quanh ta, từ đó giúp trẻ bồi đắp hành vi chuẩn mực, văn hóa ứng xử, năng lực giao tiếp và những thói quen tốt đẹp. Đây là cơ hội vàng để sớm hình thành ở các em kỹ năng quan sát, tìm tòi, phán đoán và so sánh thực tiễn. Đặc biệt, những thắc mắc tò mò của trẻ sẽ trở thành nội dung trọng tâm để khám phá và thử nghiệm, từ đó thúc đẩy tối đa tính sáng tạo cùng niềm ham học hỏi tự thân

- Nội dung giải pháp

-Tính mới của giải pháp:

Với đề tài “Một số giải pháp phát huy tính tích cực cho trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt động ngoài trời, tại lớp Lá 6, trường Mẫu giáo Tân An, năm học 2025- 2026” tôi đã tìm ra những giải pháp nêu trên các cháu đạt được hiệu quả rõ rệt, trẻ ứng dụng rất nhanh trong cuộc sống thông qua việc trẻ được trãi nghiệm, khám phá, hoạt động học tập, vui chơi, lao động…từ đó trẻ mạnh dạn, tự tin, phát triển các khả năng phán đoán và suy luận, biết đưa ra quyết định của mình.

Giáo dục cháu tham gia tốt vào hoạt động ngoài trời trời và hoạt động ngoài trời là phương tiện cơ bản để hình thành cho các cháu có những thói quen, hành vi, biết lao động, phát huy tối da năng lực tự nhiên niềm say mê khám phá và tinh thần chủ động trong mọi hoạt động.

-Các giải pháp thực hiện trong đề tài:

Giải pháp 1: Thiết lập một không gian vui chơi ngoài trời hấp dẫn, khuyến khích các em nhỏ hăng hái tham gia.

Giải pháp 2: Sưu tầm các trò chơi mới lạ trong hoạt động ngoài trời.

Giải pháp 3: Các bước tiến hành cho trẻ tham gia vào hoạt động ngoài trời thật nhẹ nhàng không gò bó.

Giải pháp 4: Phổ biến thông tin và hợp tác cùng cha mẹ.

Giải pháp 5: Vai trò của giáo viên trong định hướng tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động ngoài trời, đồng thời tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho bản thân.

Các bước thực hiện các giải pháp:

Giải pháp 1: Tạo môi trường hoạt động ngoài trời thu hút trẻ tích cực tham gia vào hoạt động.

Mục tiêu cốt lõi của giải pháp này là thiết lập một không gian hoạt động ngoài trời đầy lôi cuốn, an toàn và gần gũi nhằm khơi dậy niềm hứng khởi, kích thích trí tò mò cùng khát khao tìm tòi ở trẻ lứa tuổi 5–6. Môi trường sư phạm được kiến tạo không chỉ hỗ trợ trẻ phát triển thể lực thông qua các loại hình vận động mà còn góp phần quan trọng trong việc hình thành kỹ năng tương tác, tinh thần hợp tác và tư duy sáng tạo. Khi được đắm mình vào một không gian mở phong phú các yếu tố tự nhiên, học sinh có cơ hội quan sát, đặt vấn đề, đề xuất ý tưởng và trực tiếp thử nghiệm để từ đó phát triển năng lực tư duy độc lập cùng tính chủ động trong mọi hoạt động giáo dục.

Trong quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời, việc xây dựng môi trường học tập là yếu tố then chốt và không thể tách rời. Đây chính là điều kiện tiên quyết quyết định sự thành bại của tiết dạy. Để xây dựng một môi trường hoạt động hiệu quả, giáo viên cần đảm bảo thực hiện tốt các nội dung trọng tâm sau:

Khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi để trẻ tự tin bày tỏ suy nghĩ và quan điểm cá nhân. Chủ động sưu tầm và đổi mới các trò chơi sinh động nhằm duy trì sự thu hút đối với trẻ. Môi trường thiên nhiên chính là thành tố quan trọng hàng đầu khi tổ chức các hoạt động ngoài không gian lớp học. Việc thiết kế môi trường tự nhiên cần đảm bảo các tiêu chí như không gian phải thông thoáng, sạch sẽ, đảm bảo an toàn tuyệt đối đồng thời phải có sự đa dạng về đối tượng quan sát để trẻ mở rộng vốn tri thức và tăng cường tính tích cực

Khu vực dành cho các trò chơi vận động hay chơi tự do cần rộng rãi, vệ sinh và hệ thống đồ dùng đồ chơi phải được sắp xếp khoa học, thuận tiện cho việc thao tác của trẻ. Để nuôi dưỡng niềm đam mê khám phá thiên nhiên, tôi luôn tận dụng các sự vật và hiện tượng gần gũi xung quanh để trẻ quan sát cũng như cho trẻ tiếp xúc với các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có, dễ tìm.

Trước mỗi buổi học, nhà giáo cần xác định rõ đối tượng, số lượng và khu vực tổ chức cũng như dự kiến chi tiết nội dung hoạt động của trẻ. Bên cạnh các đối tượng có sẵn trên sân vườn hay các thiết bị đồ chơi cố định, giáo viên cần chuẩn bị thêm dụng cụ hỗ trợ cho các trò chơi, các thiết bị phục vụ lao động, trải nghiệm và thí nghiệm khoa học cùng các bộ đồ chơi với cát và nước để trẻ thỏa sức sáng tạo.

Khi ra sân chơi không khí mát mẻ thoải mái hơn cô cũng có thể đưa những trò chơi dân gian vào giờ chơi như: trò chơi cướp cờ, bịt mắt bắt dê, trốn tìm”.Hay chỉ là trò chơi “rồng rắn lên mây”một cách vui vẻ, hứng thú.

Ảnh: Các bé đang chơi trò chơi: Rồng rắn lên mây.

Môi trường xã hội được đề cập ở đây chính là không gian giao tiếp trong cơ sở giáo dục mầm non bao gồm sự tương tác giữa giáo viên với học sinh, giữa trẻ với bạn bè và với những người xung quanh. Hệ sinh thái này vừa mang tính chất sư phạm chuẩn mực vừa mang hơi ấm thân thuộc của gia đình. Để kiến tạo môi trường xã hội lý tưởng cho lớp học, tôi đã triển khai hiệu quả những nội dung trọng tâm sau:

Trước hết là đảm bảo một bầu không khí giao tiếp thân thiện, hòa đồng và cởi mở giữa cô và trò cũng như giữa trẻ với thế giới quan sinh động. Tôi luôn chú trọng tạo điều kiện để các em tự do bộc lộ tâm tư và suy nghĩ cá nhân để từ đó khơi dậy sự hứng khởi cùng bản lĩnh tự tin khi các em tham gia vào các hoạt động quan sát hay vui chơi ngoài trời.

Bên cạnh đó nhà giáo cần tuyệt đối tôn trọng nhu cầu, sở thích cá nhân và cân nhắc kỹ lưỡng năng lực riêng biệt của từng trẻ trong mọi hoạt động. Cuối cùng là thiết lập sự đồng bộ, thống nhất chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình trong quy trình chăm sóc cũng như giáo dục trẻ để đạt hiệu quả tối ưu nhất.

Điểm mới nổi bật của giải pháp là chuyển vai trò của giáo viên từ “người chỉ huy” sang “người đồng hành”, giúp trẻ trở thành trung tâm của hoạt động. Môi trường ngoài trời được thiết kế như một không gian mở, gắn liền với trải nghiệm thực tế thay vì giới hạn trong khuôn khổ trò chơi có sẵn. Trẻ được quyền lựa chọn, sáng tạo và chủ động tham gia, qua đó hình thành thói quen học qua trải nghiệm và phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ lẫn cảm xúc.

Giải pháp 2: Sưu tầm các trò chơi mới lạ trong hoạt động ngoài trời.

Giải pháp này nhằm làm phong phú thêm nội dung hoạt động ngoài trời, giúp trẻ 5-6 tuổi được trải nghiệm nhiều trò chơi mới lạ, hấp dẫn và có ý nghĩa giáo dục cao. Thông qua việc đổi mới hình thức vui chơi, trẻ không chỉ được rèn luyện thể chất, phản xạ nhanh, mà còn phát triển khả năng tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác, tinh thần đoàn kết và tính kỷ luật.

Việc chủ động sưu tầm và vận dụng linh hoạt các trò chơi phù hợp chính là chìa khóa giúp giáo viên kiến tạo môi trường học tập sinh động nhằm triệt tiêu sự đơn điệu đồng thời khơi gợi niềm hứng khởi cùng bản lĩnh tự tin cho trẻ trong mỗi giờ hoạt động ngoài trời. Tôi luôn tích cực nghiên cứu và tuyển chọn những trò chơi dân gian cùng các loại hình vận động sáng tạo từ nhiều nguồn tư liệu uy tín như giáo trình mầm non, mạng internet, kinh nghiệm của đồng nghiệp hoặc từ chính những ý tưởng ngây ngô của trẻ. Sau khi tiếp nhận, tôi tiến hành cải biên và lựa chọn kỹ lưỡng để đảm bảo nội dung phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi cũng như điều kiện thực tiễn tại cơ sở. Trong tiến trình triển khai, nhà giáo sẽ đóng vai trò hướng dẫn các em về cách thức thực hiện, tổ chức phân nhóm và giao phó nhiệm vụ cụ thể đồng thời khuyến khích học sinh tự điều hành trò chơi khi đã thực sự am hiểu luật lệ.